BİRLİK
VE TERMODİNAMİK
Klasik Newton fiziğinin 20. asır Fizik alanındaki
ilerlemeler sonucu kâinattaki hadiseleri izah etmede kifayetsizliği ortaya
çıkmıştır. Klasik fizikten değişmez olarak kalan termodinamik kanunlardır.
Termodinamik 1. kanununun ifadesi:
‘Bir oluşta (proses), enerji ne yaratılır ne de yok
edilebilir, fakat enerji bir halden diğer bir hale dönüştürülebilir. ‘Çeşitli
tür enerjilerin birbirine çevrilmesi gibi, madde de “yoğunlaştırılmış enerji’
kabul edilerek diğer tür enerjilere çevrilebilir. Bu kanunun Birliğe olan
işareti ise; ısı, madde, enerji vs. herşeyin aslında “Bir Tek” olduğunu
göstererek, kâinatta Yaradanın birliğini gösteren diğer birlere büyük bir
katkıda bulunmasıdır. Einstein’in hayatının otuz yılı üzerinde uğraştığı ve
kâinattaki her çeşit enerjiyi bire indirmeye çalıştığı “Unified Field Theory
‘(Birleşik Alan Teorisi)- aslen kâinatın yapıtaşının bir tek unsûr (esir)
olduğu fikriyle tamamen muvafık düşmektedir. Einstein’in bu hakikatleri
gördüğünü belirten bir sözü: “Tabiatta kudretini gösteren nihayetsiz zekânın milyonda
birini, alçak gönüllüce, anlamaya çalışmak. İşte benim işim..” (MM. Etüdleri)
Termodinamik Il.
Kanunun Makine Sahasındaki tarifi:
“Bütün ısı makinelerinde kullanılan cisim, bir sıcaklık
düşmesine m5ruz kalır. Her ısı makinesinde sarf edilen ısının bir kısmı işe
dönüştüğü halde, bir kısmı gene ısı enerjisi halinde etraftan yutulmakla
dağılmaktadır. Bu suretle yutulan, kullanılmayan enerji hiçbir zaman sıfır
olmadığından ısı makinelerinin verimi daima % 100 den küçüktür” (Enerji ve
Hayat)
Bu kanunun Kelvin ve Planck’a göre tarifi: “Tek bir
reservuardan, o reservuara bir ısı dönüşü olmaksızın, daimi enerji üretemeyiz.
Il. kanunla beraber “Entropi” mefhumu da işin içine girmektedir. izole bir
sistem içindeki düzensizlik derecesine ‘‘entropi” adı verilir. Herhangi bir
sistem kendiliğinden, daha düzensiz bir duruma varmaya meyillidir. Bir prosesde
(oluşta) sistem ve çevresi düzensizlik ve rastgelelikte artış gösterir. Bu
düzensizliğin ölçüsü entropidir. Bir sistemin düzensizliği artarken entropisi
artar. Yolcular vapurda iken entropi düşük, karaya çıkıp dağılınca yüksektir.
Oda sıcaklığında bir katının entropisi az iken, bir gazın entropisi çoktur.
Yine bir balondaki gazın entropisi düşük iken balon patlayıp, gaz yayılınca
entropi yüksektir.
R. Clausius (1865) ünlü sözünde:
“Die Energie der Welt stebt einem maximum zu.”
Kâinatın enerjisi sabittir, entropisi maximuma doğru
gitmektedir diyerek 1. ve Il. kanunları izolede etmiştir.
İzole sistemlerde mesela: (termos gibi) dış vasatla ne
madde ne de enerji transferi olur. Kâinat da bir izole sistemdir. Netice
olarak; Termodinamik Il. kanunu kâinatla alakadar olarak: Kâinatın entropisi
(bir maximuma doğru) daimi artmaktadır.
- Tâbiatta ve kâinatta cereyan eden bütün prosesler bir
yönlü (one-direktıonal) ve geri dönüşsüz (irreversible) dür.
İkinci şıkla ilgili bazı misaller:
Isı her zaman sıcak cisimden soğuk cisme geçer. Sobadan
odaya yayılan hararetin tekrar sobanın içine dönmesi gibi hadiseler tabiatta
imkansızdır. Elimizle çevirdiğimiz bir tekerlek bir müddet sonra duracaktır.
Çünkü tekerleğin kinetik enerjisinin bir kısmı ısı enerjisine döner. Sürtünme
ile devamlı enerji kaybı sonucu tekerlek durur. Hiçbir zaman kaybolan ısı
enerjisinin tekrar mekanik enerji haline gelmesi ve tekerleğin dönmeye
başlaması beklenemez. Yahut yanan bir kâğıt kendi kendine yeniden kâğıt haline
gelmez. Akan bir nehir hiç bir zaman yukarı doğru çıkmaz. Yani kâinatın bütün
hadisatı yokuş aşağı, tek yönlü ve geri dönüşsüzdür.
Bu hakikatler ışığı altında ‘Lincoln Barnett”in Evren Ve
Einstein isimli eserinden bir pasaja göz gezdirelim:
|