Fiziğin pekçok kolunda üçten fazla boyutu haiz uzay kavramına rastlamak kaabildir. Buna somut bir örnek özel Rölativite Teorisidir. Bu teori, ışığın bütün referans sistemlerinde eşyönlü bir şekilde ve sabit bir

hızla yayıldığı ilkesine dayanarak fiziksel olayların zaman ve uzay bakı­mından bağlantılarını incelemekte ve her bir fiziksel olaya bunun vukuu bulduğu yerin üç koordinatıyla, vukuu bulduğu ânı tekaabül ettirmekte­dir» Şu hâlde her bir fiziksel olay bağımsız dört değişken yardımıyla tasvir edilebilmektedir. Bu ise, her fiziksel olayın

gibi dört (bağımsız) bileşeni haiz bir vektör aracılığıyla (ya da teknik ismiyle bir dörtlü vektör ile) dört boyutlu formel bir uzayın (Minkowski uzayının) bir noktasıymış gibi telâkki olunabilmesini mümkün kılmakta­dır.

özel Rölativite Teorisinde karşımıza çıkan bu dört boyutlu uzayın elle tutulur, gözle görülür, resmi çizilir, bilfiil fiziksel olarak mücessem bir tarzda inşâ edilir bir nesne olduğu kanısına asla kapılmamak lâzım­dır. Bu, olsa olsa, fiziksel olayları belirli bazı ilkelerin çerçevesi içinde kesin bir geometrik terminoloji yardımıyla incelemeye matuf, uygun ve toplayıcı, birleştirici matematik bir modelden başka bir şey değildir. Bu geometrik modele göre, göz önüne alınan dört boyutlu uzay (bu uzay - za­man) fiziksel olaylara yataklık eden bir substratum olarak telâkki edile­bilmektedir; çünkü her fiziksel olay bu substratum un bir noktasına teka­abül ettiği gibi, tersine olarak, uzay - zamanın her noktasına da bir olay tekaabül etmektedir. Böylelikle fiziksel olaylarla uzay - zamanın noktala­rı arasında bire - bir bir tekaabüliyet kurulmuş bulunmaktadır.

Özel Rölativite Teorisi ortaya çıkt^ı zaman, bunun getirdiği dört bo­yutlu uzay - zaman kavramına çok kişi içyüzü esrarengiz fiziksel bir ger­çek gözü ile bakmış ve günlük tercübelerimizin bizi karşı karşıya bırak­tığı fiziksel uzayın bir «ide» (bir fikir) olarak değil de gerçekten de bize bağlı olmayan dört boyutlu bir yapısı olduğu zannına kapılmışlardır.

Günlük hayatımızda kullandığımız ondalık (desimâl) sayı sistemini göz önüne alalım. Bunun, hesap işlemleri bakımından bizler için uygun kolay bir «model» teşkil ettiği, münakaşası gereksiz bir açıklıktadır. Di­ler taraf tan modern elektronik hesap makinaları için ikideîik (biner) sis­temin ise çok daha uygun ve kolay bir model olduğu da malûmdur. Nasıl-ki bu iki modelden hangisinin daha gerçek olduğunu sormak ve araştır­mak abes ise, aynı şekilde fiziksel olayları birleştirici bir görüşle incele-

 

Yorumlar (0)

Bu icerige ait yorumlari masaustune alabilirsiniz

Yorum Yazin

Adiniz

Email

Baslik

Yorum

eksi not | arti not

Bu yoruma abone ol (Sadece kayitli kullanicilar icin)

Okudum ve kabul ediyorum Yorum gonderim kurallari.

Lutfen resimdeki guvenlik kodunu girin

Yorum Ekleyin