Işığın veya genel anlamıyla elektromagnetik dalgaların tâneciksi. bir mâhiyeti haiz olabildiklerinin bir delilini de bize COMPTON olayı vermek­tedir. Bu olay fotonların elektronlarla çarpışmaları, soğurulmalarıyla so­nuçlanmadığı hâllerde, tıpkı bilardo toplarının çarpışmalarında olduğu gibi esnek çarpışmalara yol açtığını ortaya koymaktadır.

Şekil: IIÏ.6 daki gibi E = hv enerjisini (dolayısıyla p=hv/c impuîşu-nu) haiz bir foton sükûnetteki E₀=m_oc² sükûnet enerjili ve sıfır impulslu bir elektrona çarpsın. Eğer bu çarpışma sonucu foton, elektron tarafın­dan soğurulmuyorsa, geliş doğrultusu ile bir <p açısı yaparak bir saçılma­ya mâruz kalmış olur. Bu arada elektron da fotonun geliş doğrultusuyla bir 0 açısı yaparak harekete geçer. Fotonun kinetik enerjisinin bir kısmı

böylelikle elektrona intikâl etmiş, kendi enerjisi ise azaldığından artık ha­iz olduğu v' frekansı, çarpışmadan öncekinden daha küçük bir değer al­mıştır: v'<v. Deneyde kullanılan elektromagnetik dalga eğer gözle görü­lebilen ışık ise çarpışmadan sonra saçılan ışığın daha ziyade kırmızım-trak olduğu gözlenir.

Eğer fotonla elektron arasındaki çarpışma, gerçekten de, iki katı kü­renin çarpışmasında olduğu gibi esnek bir çarpışma ise böyle bir çarpış­mada kinetik enerji ve impuls korunum kanunları geçerli olacaktır. Bura­dan hareketle eğer fotona tekaabül eden frekansta (veya dalga boyunda­ki) değişim tesbit edildiğinde bu öngörülen değişimi deney de ger­çekten tahkik ediyorsa, bu suretle hesaplarımızdaki temel varsayımların yâni foto - elektron çarpışmasında (soğurulmayla sonuçlanmadığı takdir­de) enerji ve impuls korunum kanunlarının geçerli olduğunun ve dolayı­sıyla bu çarpışmaya iki katı küre arasındaki esnek bir çarpışma gözüyle bakılabileceği keyfiyetinin gerçek bir cephesi olduğu ortaya konulmuş olur.

Foton - elektron sisteminde enerji korunumunun geçerli olduğunu ka­bul ettiğimizden fotonun enerjisindeki değişim sükûnetteki elektronun ka­zandığı enerji olarak ortaya çıkmaktadır:

 

 

Bu sonuç çok genel bir ilkenin özel bir hâlidir. Aktarma İlkesi (=Ko-respondans Prensibi) adı altında tanınan bu kurala göre Kuvantum Fizi­ğinin bütün sonuçları limit hâllerde (meselâ burada olduğu gibi h—»0 için) daima Klâsik Fiziğin sonuçlarını vermelidirler.

Böylelikle limit hâller, Kuvantum Fiziğinin sonuçlarını Klâsik Fizi­ğin sonuçlarına aktarılmasını temin eden, her iki fizik arasındaki sürek­liliği sağlayan hâller olarak da tanımlanabilirler. İleride Aktarma İlke­sinden gene bahsetme imkânımız olacaktır.

Prf.Ahmet  Yüksel Özemre

Yorumlar (0)

Bu icerige ait yorumlari masaustune alabilirsiniz

Yorum Yazin

Adiniz

Email

Baslik

Yorum

eksi not | arti not

Bu yoruma abone ol (Sadece kayitli kullanicilar icin)

Okudum ve kabul ediyorum Yorum gonderim kurallari.

Lutfen resimdeki guvenlik kodunu girin

Yorum Ekleyin