üniversite
Katıhal fiziği
KRİSTAL ÖRGÜLERİN DİNAMİĞİ | KRİSTAL ÖRGÜLERİN DİNAMİĞİ |
|
|
|
| Yazar fizik | |
| Salı, 20 Şubat 2007 | |
|
Kristal yapıları incelerken atomların örgü noktalarında hareketsiz olduğunu kabul etmiştik. Bu kabul, olayların anlatılmasını ve anlaşılmasını kolaylaştırmak içindir. Bu sayede matematiksel ifadeler sadelik kazanır. Gerçekte örgü noktalarındaki atomlar hareketsiz değildirler. Yani denge konumunda sıcaklığa bağlı olarak salınım (titreşim) hareketi yaparlar. Örgü titreşimleri ile bu titreşimlerin kristalin ses ve ışık ile ilgili özelliklerinin etkisi incelenmektedir. Örgü titreşimleri soğurulan ısı miktarını katı içinde ısının iletimi ile ilgilenir. Bu da katının ısısal özellikleri hakkında bilgi verir.
Sürekli Ortam: Katılar atomlardan oluşur ve bu kesiklik örgü titreşimlerinin incelenmesinde esastır. Titreşim hareketinin dalga boyu kristalin örgü sabitinden çok büyük ise katının atomlardan oluşan kesikli yapısı göz ardı edilebilir. Ve katı sürekli bir madde ortamı olarak ele alınabilir. Böyle bir ortamdaki dalgalara esnek dalgalar denir. Model olarak ele alınan sonsuz
uzun çubuk şeklindeki bir cisimde yayılan esnek dalgayı inceleyelim. Taşıyıcı
ortamın sürekli olduğunu ve çubuk boyunca ilerlediğini düşünelim. Bu durumda
hareket tek boyutta sınırlanmış olur. çubuk üzerindeki bir x noktasının yer değiştirmesini
Sonsuz Uzun Esnek Çubuk A: çubuğun kesiti Buna göre birim uzunluk başına yer değiştirmeye “zorlanma” denir. (zorlanma:E)
Birim yüzey başına etki eden kuvvete ise “zor” denir. S ile gösterilir. X’in bir fonksiyonudur. Hooke yasasına göre sonsuz küçük yer değiştirmeler için zor ile zorlanma doğru orantılıdır.
Esnek ortamda ilerleyen dalgayı
veren dalga denklemini elde edebilmek için şekilde dx kadar keyfi bir yüzey
elemanı seçelim. Çubuğun yapıldığı maddenin yoğunluğu
Eşitliğin sağ tarafındaki Yeteri kadar küçük dx elemanı için eşitliğin sağ tarafındaki terim;
k: dalga vektörü w: açısal hız
Faz Hızı İlerleme doğrultusundaki aynı fazdaki noktaların ilerleme hızına faz hızı denir ve bu hız sabittir.
Esnek dalga için Sürekli Ortamın Modlarının Belirlenmesi Sonsuz uzun çubuğu dikkate
aldığımızda çubuk üzerinde ilerleyen dalga için çözüm ilerleyen bir dalga
çözümü idi ve Sınır şartları çubuğun uçlarına uygulanan dış sınırlamalar tarafından belirlenir. Sınır şartları çubuğun uçlarına uygulanacağına göre artık çubuğumuz sonsuz uzunlukta değildir. Çubuğun uçları değişik hareket yapmaya zorlanabilir. 1- Her iki uç aynı hareketi yapabilir. 2- Bir uç sabit diğer uç serbest olabilir. 3- Her iki uç ta hareketsiz olabilir. Periyodik sınır şartımızı çubuğun her iki ucunun aynı hareketi yapmaya zorlandığı durumu dikkate alarak uygulayalım. Çubuğun boyu L ve koordinat başlangıcı olarak da çubuğun sol yanı seçilirse, periyodik sınır şartı:
K değerlerinin tanımladığı bu dalgalar çubuk üzerinde bulunabilir.
ÖDEV: Periyodik sınır şartını çubuğun her iki ucunun da hareketsiz kaldığı duruma uygulayarak K’nın aldığı değerleri bulunuz. Sürekli Ortamın Modlarının Sayısı Mod Yoğunluğu: K uzayında keyfi bir dK aralığı
seçelim ve bu aralıkta olan modların sayısını bulmaya çalışalım. L uzunluğunun
sonsuz büyük fakat sonsuz olmadığını kabul edelim. Böylece K noktalarını yarı
süreklilik durumunda olmaları sağlanmış olur. Bu kabul yukarıda kullandığımız
çubuk için geçerlidir. Periyodik sınır şartının sağlanması sonucu elde edilmiş
olan K noktaları arasındaki uzaklık
K ile
Buna göre mod yoğunluğu birim frekans aralığına düşen modların sayısıdır.
NOT: Durum yoğunluğunu hesaplarken +K yanında –K’larda da bulunan modlar olduğu dikkate alınmalıdır. Bu nedenle durum yoğunluğu ifadeleri 2 ile çarpılmalıdır.
Grup hızı duran dalgaları temsil eden bir hız ifadesi olup enerjinin taşınma hızını verir.
|
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
| ana |
| sözlük |
| özel dosyalar |
| lise1 |
| lise2 |
| lise3 |
| Video fizik |
| Blog |
| üniversite |