Skip to content
Bulunduğunuz yer: ana arrow özel dosyalar arrow Genel fizik konuları arrow ses


bilimge




ses PDF Yazdır E-posta
Yazar fizik   
Perşembe, 04 Ekim 2007


Bir ses duyduğumuz zaman muhakkak titreşen bir cismin bulunduğunu söyleye­biliriz. Gerili bir teli parmağımızla çekip bırakalım. Tel titremeye başlar. Bunun ne­ticesi olarak da bir ses çıkar.

Tabiatta titreşen herşey ses dalgaları meydana getirir. Bağırdığımız zaman akciğerlerimizden kuvvetle çıkan hava, boğazımızdaki ses tellerini titretmiş, böylece ses çıkmıştır. Bunun gibi bir çana tokmakla vurduğumuz ya da bir bardağa fiske attı­ğımız zaman çıkan seslerin hepsi, vurulan veya dokunulan şeyin titreşmesi netice­sinde meydana gelir. Eğer titreşen bu ci­sim boşluktaysa yani havasız bir yerdeyse ses dalgaları meydana gelmez. Biz de sesi duyamayız. Havası alınmış bir cam fanus içinde çalan çanın sesini duymamız imkânsızdır.


Sesin frekansı: Titreşen bir cis­min saniyede yaptığı titreşimlerin sayısı. Frekansı ölçmek için Hertz (kısaca Hz.) denilen bir birim kullanılır. Bir Hertz, bir cismin 1 saniyede tam 1 titreşim yapması demektir    

 Sesin hızı : Ses dalgaları havada sa­niyede 340 m. lik bir hızla yayılırlar. (Se­sin hızı, deniz seviyesinde saatte 1.224 km. ile 11.000 m. yükseklik de saatte 1.060 km. arasında değişir.) Ancak sesin çarptığı engeller kuvvetini azaltır. Sesin su içindeki hı­zı havadakinden fazladır. (1.504 m/saniye) Ses dalgalarının hızı madenlerin içinde da­ha da artar.

Sesin yansıması (Aks-i seda) : Yan­sıma, ses dalgalarının bir engele çarparak bize geri gelmesidir. Sesin tam olarak yankı yapabilmesi için arada 17 m. lik bir aralık olması gerekir. Eğer uzaklık daha azsa yan­kı tam olarak meydana gelmez, yalnız çıkan sesler daha dolgun çıkar. Ses duvarı nedir? Ses dalgalarının deniz seviyesindeki düzeyindeki hızının saatte 1.224 km. olduğunu söylemiştik. Ama yükseklere çıkıldıkça havanın yoğun­luğu azaldığından dalgaların hızı azalır. 11.000 m. de bu hız 1.050 km.ye iner. Sesin yayılma hızından daha yüksek olan hızlara “ses-ötesi hız”, daha düşük olan hızlara da “ses-berisi hız” adları verilir.

1) 11.000 m. yükseklik de saatte 1.060 km. den sonra yavaş, yani ses-beri­si hızla uçağın meydana getirdiği ses dal­gaları, uçağın hızından daha fazla olduğu için daha çabuk yayılır. Biz de uçak daha uzakta iken sesini duyarız.   

    

            2) 11.050 m. yükseklik de saatte 1060 km. hızla uçan bir uçağın çıkardığı ses dalgaları uçakla birlikte yayılırlar. Motorun sesini duyduğumuz anda uçağı da görürüz. Bu durumda uçak, ses titreşimlerinden meydana gelen çok kuvvetli bir engelle karşı karşıya kalır. Biz buna “ses duvarı” de­riz.

3) 11.000 m. yükseklik de uçan bir uçağın hızı 1060 km. den daha fazlalaşırsa motorun çıkardığı ses dalgaları uçağa erişemezler. Uçak geçip gitmiş, ses dalga­ları ise geride kalmıştır. İşte bu durumda da uçak “yolunu kesen” o kalın ses duvarı­nı aşmış sayılır. Canlı radarlar: Gözleri zayıf gören yarasalar, geceleri çeşitli engellere çarpmadan rahatça uçarlar. İnsanlar, ya­rasaların bu çok zor işe nasıl muvaffak ola­bildiklerini ancak radarların keşfinden sonra anlayabilmişlerdir. Radar uzaya elek­tromanyetik dalga demetleri gönderir. Bunlar bir engele mesela bir uçak-çarpın­ca,  geri başlangıç noktasına dönerler.

Böylece, uzaydaki cismin varlığı, yönü ve uzaklığı (bu dalgaların gidiş-dönüş zaman­ları arasındaki farktan) radar ekranı üzerinde belirir.

Yankıyla ayartılan yarasa, engele çarp­mamak için süratli bir dönüş yapar. Kanat­larından birinin aldığı dalgalı şekil dikka­tinizi çekti mi? Yarasalar, çok yüksek titreşimli (saniyede 50-100.000) ses-ötesi dal­galar yayarlar. En çok 20.000 titreşime hassas olan insan kulağının bu sesleri duy­masına imkân yoktur. Bu hayvanlarda da, ses-ötesi dalgaları yayan organın gırtlak, dö­nen dalgaları alan organın da kulak olduğu tahmin edilmektedir.

İstemediğimiz sesler: Tabiat­taki bütün sesleri işitemeyiz. İnsan kulağı 16 Hertz ile 20.000 Hertz arasında frekansı olan sesleri duyar. Ama kâinatta bu iki frekans sınırı dışında da sesler vardır. Ağaç yapraklarının yaradanlarına karşı hemhemelerinden, güneş sisteminde dönen küre­lerin seslerine kadar...

 

 

fizik.bizden alınmıştır

 
< Önceki   Sonraki >



Giriş

Syndicate

Spot reklam

kimya geometri siteniz bilgisayar dergisi Bu alana reklam ver Bu alana reklam ver Bu alana reklam ver Bu alana reklam ver Your ad here Bu alana reklam ver Bu alana reklam ver flash science bilim siteniz öss hazırlık siteniz

Online kullanıcılar

Üye Bağlı Değil

Workflows

Blogta son 5

  • Termal ve Mekanik En ...
    Termal ve
    Mekanik Enerji
    Enerjinin pek
    çok
    çeşidini,
    kolayca ve doğrudan
    termal enerji ve
    mekanik ... by fizik
  • Transistörler
        
    Transistörler
    pek çok
    elektronik devrede
    gerekli bir işlem
    olan sinyal
    yükselt ... by fizik
  • potansiyel enerji
    Korunumlu
    kuvvetlerin
    bulunduğu bîr
    ortamdaki bir cisim,
    bulunduğu
    yer dolayısıyle bîr
    iş yapına
    yeteneğine, yani bir
    e ... by fizik
  • Tersinir ve tersinme ...
    Tersinir ve
    tersinmez ısı
    iletimiSıcaklığı
    100C olan 2500 mol
    sudan sıcaklığı C
    olan buza 
    termik denge
    kurulana de ... by fizik
  • Aynalar
    Ayna üzerine
    düşen bir ışık
    demeti yine bir
    demet olarak
    yansır.Düzlem
    aynanın parlak
    yüzeyi sırlanm ... by fizik

Son yorumlar

    Kimler Sitede

    Şuanda 31 misafir bağlı