üniversite
Elektronik
TAM DALGA DOĞRULTUCULARI | TAM DALGA DOĞRULTUCULARI |
|
|
|
| Yazar fizik | |
| Çarşamba, 04 Kasım 2009 | |
|
Yarım dalga doğrultucuları önceki kısımda görüldüğü gibi alternatif gerilimin yalnızca bir alternansındaki gerilimi geçirmekte idi. Tam dalga doğrultucuları ise, her iki alternansdaki gerilimin de tek yönlü olmasını sağlayan elektronik düzeneklerdir, Şekil 1 .
Şekil 1 . Tam dalga doğrultucularının giriş ve çıkışındaki gerilimler.
Bir transformatörün srgonder sargısı eşit sayıda iki sargıdan oluşuyor ve bu sargıların seri bağlanmış uçları ortak olarak kullanılıyorsa bu transformatörler merkezi ortak uçlu (center-tapped) transformatörler olarak bilinir. Şekil 2 de böyle bir transformatör kullanılarak yapılmış tam dalga doğrultucusu, pimer ve segonder gerilimleri ile birlikte gösterilmiştir.
Şekil 2. Merkezi ortak uçlu transformatör kullanılan tam dalga doğrultucusu ve giriş-çıkış gerilimleri.
Şekil 3. Merkezi ortak uçlu tam dalga doğrultucunun çalışma ilkesi.
Transformatör sargısının segonderi merkezi ortak uçlu olduğu için segonder geriliminin yarısı ortak uç ile sargının bir ucu; diğer yarısı yine ortak uç ile sargının diğer ucu arasında gözlenir.
Giriş geriliminin pozitif alternasında ( t0 dan t1 e kadar) segonder voltajlarının polaritesi Şekil 1.26.a. da gösterilmiştir. Bu durumda D1 diyodu düz besleme, D2 diyodu ters besleme durumundadır. Akım D1 ve yük direnci üzerinden geçer. Giriş geriliminin negatif alternansında (t1 den t2 ye kadar) segonder çıkışındaki gerilimlerin polariteleri Şeklin b kısmımdaki gibi olacaktır. Bu durumda D1 ters besleme, D2 ise düz besleme durumunda bulunacaktır ve akım D2 ile yük direnci üzerinden geçecektir. Girişin pozitif ve negatif alternansları esnasında yük direncinden geçen akım aynı yönlü olacağından girişin negatif alternansları esnasındaki gerilim önceki gerilimle aynı yönlü hale getirilmiş olur. Bu nedenle bu düzeneklere tam dalga doğrultucuları denmiştir, Şeki 1.26.c..
Transformatörün çevirme oranı 1 ise (N1 = N2 ise) segonder çıkışında gerilim ikiye bölündüğünden doğrultulan gerilimin büyüklüğü girişin yarısına iner.
Transformatörün çevirme oranı 1:2 ise segonder çıkışı girişin iki katına çıkacak ancak merkezi ortak uçlu çıkış olduğundan gerilim yarıya düşecek ve giriş gerilimi ile doğrultulmuş çıkış gerilimi birbirine eşit olacaktır. TAM DALGA KÖPRÜ DOĞRULTUCULAR(FULL WAVE BRIDGE RECTIFIERS)
Şekil 4. Tam dalga köprü doğrultucusunun çalışma ilkesi. Bu tür tam dalga doğrultucularda Şekil 4 de gösterildiği gibi dört adet diyod kullanılır. Giriş geriliminin pozitif alternansında D1 ve D2 diyodları düz besleme konumundadır ve şeklin a kısmında gösterilen yönde akım geçer. Bu akı RL direnci üzerinde pozitif yönlü bir gerilim oluşturur. Bu zaman süresince D3 ve D4 diyodlsarı ters besleme durumundadırlar ve üzerlerinden akım geçirmezler. Girişin negatif alternansında D3 ve D4 diyodları düz besleme koşullarındadırlar ve RL üzerinden pozitif alternanstakinin aynı yönünde akım geçer. Bu esnada D1 ve D2 diyodları ters besleme durumundadır ve üzerlerinden akım geçirmezler. Dolayısıyla RL nin uçlarında tam dalga doğrultulmuş gerilim gözlenir.
Şekil 5. Köprü çıkış geriliminin açıklanması
Girişinde transformatör kullanılan bir köprü doğrultucu devresi Şekil 5. de gösterilmiştir. Segonder geriliminin tamamının pozitif alternansında D1 ve D2 diyodları düz besleme durumundadır. Diyod eklemindeki gerilim düşmesi ihmal edilirse V2 gerilimi RL yük direnci üzerinde ölçülecektir. Benzer yargı, gerilimin negatif alternansında D3 ve D4 diyodları için de doğrudur. Dolayısıyla köprü çıkış derilimi,
Vçıkış = V2 (2)
olacaktır. Her iki alternans esnasında iki diyod seri bağlı olduğundan,eklem gerilim düşmesi göz önüne alınırsa çıkış gerilimi,
Vçıkış = V2 - 2 VK (3)
değerini alacaktır.
|
| Sonraki > |
|---|
| ana |
| sözlük |
| özel dosyalar |
| lise1 |
| lise2 |
| lise3 |
| Video fizik |
| Blog |
| üniversite |