Bir üretecin (emk kaynağının) dış devreye bağlı değilken (açık devre halinde iken) ve dış devreye bağlı iken (devre yüklü iken) uçları arasındaki potansiyel farkları birbirinden farklıdır. Üreteç dış devreye bağlı değilken başka bir değişle açık devre halinde iken, uçları arasındaki potansiyel farkı E, (Şekil 1 (a) ; kaynak bir dış devreyi besliyorken (Şekil 1.(b) uçları arasındaki potansiyel farkı V ise, her zaman E > V dir. Bir emk kaynağının açık devre halinde iken uçlarında ölçülen potansiyel farkına kaynağın emk’i denir. Şekil 1(b) devresinde, devreden geçen akım arttırıldıkça E ile V arasındaki fark da artar.

                                                            E - V = V`

değerindeki potansiyel farkının bir direnç üzerinde düşmesi gerekmektedir. Oysa Şekil 1.b)  deki devrede R direncinden başka bir direnç görünmemektedir. Buna göre V` potansiyel farkının oluşmasına neden olabilecek tek devre elemanı olarak emk kaynağının kendisi kalmaktadır. O halde V` gerilimin düşmesine, kaynağın kendisinin akımın geçmesine karşı gösterdiği direnç neden olmaktadır. Bu dirence kaynağın iç direnci denir ve R_i veya r_i sembolleri ile gösterilir. R_i iç direnci üzerindeki gerilim düşmesi I.R_i olduğundan,

                                                            V` = I.R_i

ile

                                                            E - V = I.R_i                                     (1)

veya

                                                            E = V + I.R_i                                    (2)

yazılabilir. (1.22) bağıntısındaki V değerinin I.R olduğu hatırlanırsa,

                                                            E = I.R + I.R_i

yazılabilir.

Bağıntı R_i ye göre düzenlenirse

                                                                                    (3)

elde edilir. Buna göre iç direnci R_i olan bir kaynak toplam direnci R olan bir dış devreyi besliyorsa, devreden

                                                                                                    (4)

değerinde akım geçer.

			E
							R

Şekil 1 Emk ve iç direncin açıklanması

            İçinden I  akımı  geçen  R  direncinin  uçları  arasında Ohm Yasasına göre V = I.R değerinde bir gerilim farkı vardır. Şekil 2 de gösterildiği gibi bu gerilim değeri voltmetrenin pozitif ucu akımın girdiği uca, negatif ucu akımın çıktığı uca bağlanarak ölçülebilir. Voltmetrenin bu bağlanışına göre akımın dirence girdiği nokta çıktığı uca göre daha yüksek gerilimdedir. Başka sözlerle direncin iki ucu arasında bir gerilim (potansiyel) düşmesi meydana gelir.

Şekil 2. Gerilim düşmesi kavramı          Şekil 3. Potansiyel farkının açıklanması

            Eşdeğer direncin uçlarındaki gerilim Şekil 3 da gösterildiği gibi sıfır potansiyelde bulunduğu varsayılan toprağa göre ölçülecek olursa akımın girdiği noktadaki gerilimin çıktığı noktadaki gerilime göre I.R kadar büyük olduğu gözlenir. Şekil 1.9 ‘a göre;

                                    V₁ - V₂= V = I.R

yazılabilir.