üniversite
Elektro-magnetik-teori"emt"
ÖZİRKİTİM KATSAYISI | ÖZİRKİTİM KATSAYISI |
|
|
|
| Yazar fizik | |
| Pazar, 01 Kasım 2009 | |
|
Bir devre, kendi üzerinden geçen akımın oluşturduğu magnetik alan içinde bulunur. Dolayısıyla devre magnetik akı çizgileri tarafından kesiliyor demektir. Devreden geçen akım değişirse, devre değişken magnetik alan içinde kalıyor demektir. Bu, kendi akımından farklı karakterde olan bir akım geçmesine neden emk üretiliyor anlamı taşır. Bu olaya ÖZİRKİTİM (SELF İNDÜKSİYON) adı verilmiştir.
Oluşan öz irkitim emk'inin büyüklüğü, devreden geçen akımın değişme hızı di/dt ile orantılıdır.
Orantı katsayısı L ile gösterilirse; Lenz yasası da göz önüne alınarak,
yazılabilir. Orantı katsayısı L ye devrenin öz irkitim katsayısı denir. İrkitimin Faraday yasası hatırlanırsa,
yazılabileceği açıktır. (3.28) denklemi öz irkitim katsayısının iki türlü tanımına olanak verir.
1- Eşitliğin ilk iki terimi göz önüne alınır ve denklem L ye göre düzenlenirse ve denklem L ye göre düzenlenirse;
elde edilir. Dolayısıyla L'nin anlamı, birim akım değişme hızı başına oluşan emk'dir. O halde 1 saniyedeki 1 amperlik akım değişmesi 1 voltluk irkitim emk'i oluşturuyorsa bu devrenin öz irkitim katsayısı 1 henry'dir.
2- Eşitliğin son iki terimi alınır ve L ye göre düzenlenirse
bulunur. Devre magnetik malzeme içermiyorsa L sabit kabul edilebileceğinden,
integralleri yardımıyla,
L . I = N . f
veya,
L = N . f /I (5)
elde edilir. Dolayısıyla bir devrenin öz irkitim katsayısı, birim akım şiddeti başına oluşan toplam akıdır.
Özirkitim katsayısı da direnç gibi bir devre sabitidir. Ancak bu sabit olma olgusu devrede magnetik malzeme bulunmadığı sürece geçerlidir. Bu koşullarda L akımdan bağımsız olup, yalnızca devrenin düzenlenmesine bağlıdır. Belli uzunluktaki bir tel, düzgün tel durumunda en küçük indüktansa sahiptir. Aynı uzunluktaki tel bobin biçiminde düzenlendiğinde ise en büyük indüktansa sahiptir. Sıkı biçimde sarılmış ve paketlenmiş bir bobinin indüktansı ise sargı sayısının karesi ile orantılıdır.
|
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
| ana |
| sözlük |
| özel dosyalar |
| lise1 |
| lise2 |
| lise3 |
| Video fizik |
| Blog |
| üniversite |