Oksijen atmosferden düzenli olarak uzaya sızmakta. Şimdi Avrupa Uzay Ajansının (ESA) uydu kümesi verileri Dünyanın manyetik alanının atmosferden oksijen kaçışını hızlandırdığını ortaya çıkardı.

Dünyadan uzaya sızan oksijen konusunda yapılan yeni çalışma uydu kümesinin 2001 - 2003 yılları arasında kutup bölgelerinden uzaya kaçan yüklü oksijen atomlarının izi ve bu izlerin olduğu yerde Dünya manyetik alanının kuvveti ve yönüne dair topladığı verilere dayanıyor.

İsveç Uzay Fiziği Enstitüsünden Hans Nilsson'un başkanlığında bir ekip tarafından analiz edilen veriler, oksijen iyonlarının kaçışının hızlandıranın manyetik alanın yönündeki değişim olduğunu gösteriyor. Nilsson bunun biraz sapanla atış yapmaya benzediğini söylüyor.

Uzay çağından önce bilim insanları Dünyanın manyetik alanının sadece güneş rüzgarıyla gelen parçacıklarla dolu olduğuna inanıyorlardı. Bu büyük tamponun Dünya atmosferini güneş rüzgarıyla doğrudan etkileşimden koruduğu düşünülüyordu.

Güneş rüzgarı ve atmosfer arasında ne kadar çok etkileşim olduğunu henüz yeni anlamaya başladıklarını söyleyen Nilsson, güneş rüzgarının enerji yüklü parçacıklarının manyetik alan çizgileri boyunca hareket ederek dünya atmosferini etkileyip kutuplar üzerinde meydana gelen "aurora"yı oluşturabildiğini not ederek, aynı etkileşimin oksijen iyonlarının yeterli enerjiyle atmosfer dışına çıkışını hızlandırıp Dünyanın manyetik alanına erişmelerini sağlayabileceğini belirtiyor.

Uydu kümesinin verileri, uydular kutuplar üzerinden 30.000 - 64.000 km yüksekten geçerken elde edilmişti. 1980'li ve 1990'lı yıllarda ilk uydulardan elde edilen ölçümler kaçan iyonların gözlendiklerinden daha hızlı ve daha yükseğe gittiğini göstermişti. Bu birkaç değişik hızlandırıcı mekanizmasının işin içine karışma olasılığına işaret ediyordu. Yeni uydu kümesi araştırması hızlandırmadan en çok sorumlu mekanizmayı belirlenmesini sağladı.

Şimdilik oksijen kaçışı için endişelenmek için bir neden yok. Dünyanın yaşamı destekleyen gaz stoğu ile kıyaslandığında kaçan miktar ihmal edilebilir düzeyde. Bununla birlikte uzak gelecekte güneş yaşlanıp ısısı artmaya başladığında denge değişebilir ve oksijen kaçışı dikkate değer bir hale gelebilir.

Nilsson, biz sadece işin içine karışan mekanizmaları anlayabildiğimizde gelecekteki değişimi öngörebiliriz diyor.

Bugün için uydu kümesi gezegenin etrafını saran karmaşık manyetik çevreye yeni bakış açıları sağlayacak verileri toplamaya devam edecek.

Cluster watches Earth’s leaky atmosphere.28 August 2008.ESA