üniversite
Astrofizik
Yıldızların Parlaklık Sınıflaması | Yıldızların Parlaklık Sınıflaması |
|
|
|
| Yazar fizik | |
| Perşembe, 19 Haziran 2008 | |
|
Gökbilimde kullanılan parlaklık sınıflaması Hipparchos tarafından M.Ö.129 yıllarında yapılmıştır. Hipparchos gökyüzünde görülen bütün yıldızları görünürdeki parlaklıklarına göre altı sınıfa ayırmıştır. Bunlardan en parlak olanları 1. sınıfta, en sönükleri de 6. sınıfta kabul etmiş, arada kalanları da azalan parlaklarına göre 2,3,4 ve 5. sınıflara koymuştur. Bu parlaklık ölçeği (kadir) sınıflarına bugün “kadir sınıfı” yada kısaca “kadir” denir. Kadirin batı dillerindeki karşılığı “magnitude” olduğu için 1. kadirden bir yıldızın parlaklığı 1m, 2. kadirden bir yıldızın parlaklığı 2m … olarak gösterilir (A. KIZILIRMAK, 1970).
Hipparchos’un
yeterince açık olmayan sınıflandırmas, 1856’da Naman R. Pagson tarafından
netleştirildi. 1. sınıftaki bir yıldız, 6. sınıftaki bir yıldızdan yaklaşık 100
kat daha parlak oldu ve Pagson n ve n+1 sınıfları arasındaki parlaklık oranını
Görünürdeki ışınım şiddetleri l1 ve l2 olan iki yıldızın parlaklıkları m1 kadir ve m2 kadir olsun. Bu halde parlaklık için genel denklem;
m2 – m1 = -2,5 log
dir. Bu denkleme “Pagson formülü” denir. Buna göre parlaklıklar logaritmiktir (A. KIZILIRMAK, 1970).
Çıplak göz, genel olarak 5. kadire yakın yıldızları görebilir. Daha sönükleri seçemez (A. KIZILIRMAK, 1970).
Salt Parlaklık
Gerçek parlaklık, görünür parlaklık gibi kadir ile ifade edilir. Böyle bir ifadeye “salt parlaklık” denir. Bir düzenekte yıldızın salt parlaklığı, bu yıldız bizden 10 pc (parsek) uzaklıkta olduğu zaman görünür bir parlaklığına eşittir. Salt parlaklık M ile gösterilir (T.L.SWIHART, 1970).
Bir r mesafesi için, görünen kadir m ve salt (mutlak) kadir M arasındaki bağıntı aşağıdaki şekilde çıkarılabilir. Bir yıldızdan, q katı açısı içinde, r mesafesine, doğru çıkan ışınım, wr2 alanı boyunca yayılır ve ışınım şiddeti uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Bu nedenle; r(r) uzaklığındaki L8r) ışınım şiddetinin 10 pc uzaklığından l(10) ışınım şiddetine oranı,
dir. Böylece r ve 10 pc uzaklığına ait kadirler farkı veya m-M uzaklık modülü
m – M = -2,5 log
veya
m – M = 5 log
olur. Bu denklem uzaklığın birimi parsek alınması şartıyla,
m – M = 5 log r – 5 (4.5)
şeklinde yazılabilir (H.G.TEKTUNALI, 1990).
Güneş’in görünür parlaklığı mo = -26m.78 ve salt parlaklığı ise Mo = +4m.79 dur (A. KIZILIRMAK, 1970).
|
|
| Son Güncelleme ( Perşembe, 19 Haziran 2008 ) |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
| ana |
| sözlük |
| özel dosyalar |
| lise1 |
| lise2 |
| lise3 |
| Video fizik |
| Blog |
| üniversite |